Elektrikli Bağlama Nedir ve Neden Vardır?
Elektrikli bağlama, geleneksel saz sesini amplifikatörler aracılığıyla modern sahnelere yansıtmak için manyetik ...
Bir davul setinin yanına akustik bir bağlama koyarsanız, uyum bozulmuş demektir. Enstrüman adeta kaybolur. 1960'lardaki Türk müzisyenler, Amerikalı blues müzisyenlerinin on yıl önce çözdüğü aynı sorunla karşı karşıya kaldılar ve aynı cevaba ulaştılar: Elektrikle çalın.
Elektrikli bir bağlamayı, akustik bir saza takılan temas mikrofonundan ayıran şey niyettir.
Amplifikasyon için özel olarak üretilmiştir, derme çatma değildir. Gövdesi masif, yarı oyuk veya entegre elektroniklere sahip geleneksel armut biçimli kase şeklinde olabilir; bağlı perde sistemi, 3 sıra boyunca 7 tel ve makam mikrotonları aynı kalır.
Enstrümanı tanımlayan her şey korunmuştur. Yüksek ses seviyelerinde duyulmasını engelleyen her şey giderilmiştir.
İsim: Saz vs. Bağlama
Her iki terim de aynı enstrümanı işaret eder. "Saz" kelimesi Farsçadan gelir ve yaratmak veya bestelemek anlamına gelir.
"Bağlama" Türkçe'de "bağlamak" anlamına gelir ve enstrümana karakterini veren bağlı perdelere doğrudan bir göndermedir. Modern Anadolu'da iki isim birbirinin yerine kullanılabilir, ancak teknik olarak bağlama, daha geniş saz ailesi içinde belirli bir gövde boyutunu ve akort sistemini ifade eder.
Bugün Elektrikli Bağlama'yı Kim Çalıyor?
Bu enstrüman dört farklı türü bir araya getiriyor: Türk halk müziği, arabesk, Anadolu rock ve füzyon. Erdal Erzincan gibi icracılar geleneksel repertuvarı ileriye taşırken, crossover sanatçıları bağlama ezgilerini distortion ve delay pedallarından geçiriyor.
Stüdyo yapımcıları, hiçbir sentezleyicinin taklit edemeyeceği bir dokuya ihtiyaç duyduklarında ona başvururlar. Bağlı perdeler ve mikrotonal aralıklar, ona Batı elektrikli enstrümanlarının asla eşleşemeyeceği bir ses verir.
Elektrikli Bağlama Nasıl Doğdu?
Erkin Koray ve Orhan Gencebay, 1960'larda elektrikli bağlamayı öncülük ederek, yüzyıllardır akustik olan bir enstrümanı elektrikli hale getirerek Türk popüler müziğini dönüştürdüler.
Geleneksel bağlama, kökenini 4. ve 5. yüzyıllarda Sasani İran'ında belgelenen tambura dayandırır. Orta Doğu'dan Anadolu'ya yayılan bağlamanın ilk yazılı referansları 14. yüzyıl Sufi şiirlerinde yer almıştır. Osmanlı dönemine gelindiğinde ise her yerdeydi: Türk halk müziğinde, Kürt geleneklerinde, Azerbaycan muğamında, Balkan topluluklarında.
1950'ler Dönüm Noktası
Tek bir tel her şeyi değiştirdi. 1950'lerde, standart düzeneğe bam teli (oktav teli, yani bas seslerini dolduran tel) eklendi ve bu da bağlamaya, önceki kayıtlarda bulunmayan bir armonik zenginlik kazandırdı.
Günümüzdeki çoğu oyuncu bu eklentinin ne kadar yeni olduğunun farkında değil. Enstrüman, işleri daha da karmaşık hale getiren elektrifikasyonun ortaya çıkmasından hemen önce daha dolgun bir sese kavuştu.
Elektriklenme ve Arabesk
İlk elektrikli bağlamalar en iyi ihtimalle derme çatma yapılardı. Müzisyenler elektromanyetik dönüştürücüleri akustik gövdelere takarak, ses taşıyacak şekilde tasarlanmamış bir şeyden ses çıkarmaya çalışıyorlardı. İlkel bir yöntemdi. Ama ses anında iletiliyordu.
Orhan Gencebay, amplifiye edilmiş bağlamanın uzun, hüzünlü melodik hatları tam bir orkestra düzenlemesi üzerinde taşıma yeteneği üzerine arabesk müziğini inşa etti; akustik versiyon bu ses seviyesinde bunu yapamazdı.
Erkin Koray, Marshall amfilerinin yanında kendi yerini koruyarak, rock müziği alanına taşıdı. On yıl içinde, özel olarak üretilmiş elektrikli modeller, doğaçlama kurulumların yerini aldı. Artık bir yenilik değil, profesyonel bir enstrüman haline geldi.
Elektrikli Bağlamanın Anatomisi ve Yapısı
Profesyonel bir elektrikli bağlama, 38 cm ceviz ağacından yapılmış bir gövdeye, 23-24 adet bağlı perdeye, köprüden eşiğe 76 cm'lik bir ölçek uzunluğuna ve yapımına başlanmadan önce 8 yıl veya daha fazla süreyle yaşlandırılmış ahşaba sahiptir.
Ton Ağaçları ve Malzemeler
Burada ağaç seçimi estetik amaçlı değil. Gövde ceviz veya dut ağacından, ses tahtası ladin ağacından, sap ise ardıç veya maun ağacından yapılmış olup, klavyesi gül ağacından üretilmiştir.
Çok sıra dışı bir şey değil, ancak bu malzemelerin kalitesi (ve bir luthier'in onlara dokunmadan önce ne kadar süre kurudukları), 300 dolarlık bir enstrümanı 1,200 dolarlık bir enstrümandan ayıran şeydir.
- kase: Ceviz veya dut ağacı, standart modellerde 38 cm çapında.
- Ses tahtası: Rezonans ve projeksiyon için ladin ağacı
- Boyun: ardıç veya maun, 76 cm köprüden eşiğe
- Klavye: gül ağacından yapılmış, bağlı perdeli
- Burgular: gül ağacı sürtünmeli akort cihazları veya mekanik akort cihazları
- kakmalar: profesyonel modellerde sedef
En belirleyici kalite göstergesi ahşabın yaşlanmasıdır. Ciddi el yapımı enstrümanlar, luthier'in eline keski almadan önce 8 yıl veya daha fazla olgunlaşmaya ihtiyaç duyar. Seri üretim olanlar bu süreci tamamen atlar. Farkı çalmaya başladığınız ilk dakikada duyabilirsiniz.
Bağlı Perde Sistemi
Sabit perdeler burada işe yaramaz. Bu bir tasarım sınırlaması değil, asıl amaç bu. Bağlama perdeleri, sapın etrafına bağlanmış, yeniden konumlandırılabilen misina (veya benzeri bir ip) olup, oyuncuların makam sisteminin gerektirdiği mikrotonal aralıkları yakalamasına olanak tanır.
Batı tarzı perdeler, oktavı 12 eşit yarım tona böler. Türk makamı ise bu yarım tonlar arasındaki boşluklarda kalan notaları kullanır.
Hareketli perdeler olmadan, bu notalara fiziksel olarak ulaşılamaz. Elektronik aksamı ne kadar modern olursa olsun, her elektrikli bağlama bu sistemi korur.
Bağlı perdeleri çıkarırsanız, saza benzeyen ama bambaşka bir şeye benzeyen bir enstrüman elde edersiniz.
Dize Yapılandırması
Standart elektrikli bağlama, 3 sıra halinde düzenlenmiş 7 tele sahiptir. Standart akort şu şekildedir:
- Birinci kurs (2 tel): C, bir oktav arayla akort edilmiş
- İkinci kurs (2 tel): Si bemol, aynı tonda akort edilmiş
- Üçüncü kurs (3 tel): F, alt nota artı iki oktav daha yüksek.
Tellerin düzenli kullanımda yaklaşık 6 ayda bir değiştirilmesi gerekiyor. Uluslararası sipariş veren herkese tavsiyem: 10 seti birden alın. Stockholm veya Berlin'de Baglama telleri tükenirse, sevkiyat için haftalarca beklemeniz gerekecek ve telleriniz bitecektir.
Elektrikli Bağlama Çeşitleri
Elektrikli bağlamalar dört ana gövde stiline sahiptir : düz gövdeli, yarı oyuk gövdeli, tam gövdeli ve gitar şeklinde Caglama; her biri geri besleme direnci ve akustik sıcaklık arasında bir denge kurar.
Gövde Tiplerinin Karşılaştırılması
| Vücut Tipi | Ağırlık | Geri Besleme Direnci | Akustik Sıcaklık | En |
|---|---|---|---|---|
| Düz gövdeli (katı) | En ağır | Çok İyi | asgari | Gürültülü sahneler, rock/füzyon |
| yarı oyuk | Orta | İyi | ılımlı | Çok yönlü konser verme |
| Tam gövde (kase) | En Açık | Çok Zayıf | Maksimum | Stüdyo, sessiz sahneler |
| Çağlama (gitar şeklinde) | orta-ağır | İyi | Farklı karakter | Crossover müzisyenleri |
Boyun Uzunluğu: Kısa mı Uzun mu?
Uzun saplı (uzun sap) modeller, geleneksel repertuvar için standarttır. 76 cm'lik ölçek, alt registere tam erişim sağlar. Kısa saplı (kısa sap) modeller ise bu derinlikten ödün vererek hız sunar ve üst pozisyonlarda daha hızlı pasajlara olanak tanır. Profesyonel modeller her iki konfigürasyonda da mevcuttur, ayrıca sol el kullananlar için de üretilebilirler.
Çağlama ayrı bir başlığı hak ediyor. Geleneksel kase şeklindeki gövdesinin yerini gitar tarzı bir gövde alıyor ve aynı sette Batı ve Türk enstrümanları arasında geçiş yapan müzisyenlere hitap ediyor.
Ses tonu belirgin şekilde değişiyor – farklı bir karakter, ama daha kötü değil. İki müzik türü için de tek bir enstrüman isteyen oyuncular için, gerçek bir soruna pratik bir çözüm.
Elektronik: Manyetikler, Ön Amplifikatörler ve Asıl Önemli Olanlar
Manyetik ve çıkış jakının kalitesi, dahili efektlerden daha önemlidir; 14 yıllık enstrüman ithalatı deneyimimde, kötü elektronik aksamlar iadelerin bir numaralı nedenidir.
Pikap Seçimi
Ciddi gitar yapımlarında en sık karşımıza çıkan üç manyetik serisi şunlardır: Ase M1, M2 ve M3, Necarman manyetikleri ve Baglama için uyarlanmış DiMarzio modelleri. Her biri tel titreşimini farklı şekilde yakalar. Seçiminiz, temiz, akustik gitara yakın bir ton mu yoksa daha dolgun ve gövdeli bir ton mu istediğinize bağlıdır.
Leslie Etkisi ve Dahili Ekolayzır
Birçok modern elektrikli bağlama, dahili Leslie efekti (elektrikli orglardan ödünç alınan döner hoparlör simülasyonu) özelliğine sahip olduğunu iddia ediyor. Tek başına dinlendiğinde gerçekten güzel geliyor. Gerçekten harika.
Ama her müşteriye şunu söylüyorum: Leslie isteğe bağlıdır. Çıkış jakı ise değildir. Preamp kablolaması da değildir.
Efektlerin altındaki elektronik aksam, enstrümanın bir yıl boyunca sahnede kullanıldıktan sonra dayanıp dayanmayacağını belirleyen şeydir.
"Ucuz elektrikli Saz gitarımın krikosunu tamir etmek için harcadığım para, daha iyisini almak için harcayacağım paradan daha fazlaydı."
– Reddit saz oyuncusu
Ucuz bir jak cızırtı yapar ve performans sırasında kesilir. Yetersiz korumalı bir preamplifikatör sahne ışıkları altında uğultu çıkarır. Bu arızalar konserleri mahveder. Leslie efekti ise mahvetmez.
Köprüde İnce Ayar
Köprü üzerindeki ince ayar mekanizmaları . Profesyonel bir elektro bağlama gitarı öğrenci modelinden ayıran detay işte bu. Bağlı perde sistemi zaten entonasyonunuzdan çok şey bekliyor; köprüdeki ince ayar mekanizmaları, performans sırasında sürtünmeli burgularla uğraşmadan perde mikro ayarlamaları yapmanıza olanak tanır. Alışveriş yapıyorsanız, bunu mutlaka isteyin.
Amplifikatörden İyi Bir Ses Tonu Nasıl Elde Edilir?
Kaliteli bir elektro bağlama tonu, çoğu müzisyenin gözden kaçırdığı iki pedaldan gelir: amplifikatörünüzden önce yerleştirilen bir EQ ve bir kompresör .
Sinyal Zinciri Kurulumu
Bağlamanın doğal dinamikleri aşırı uçlardadır. Sert bir aşağı vuruş, üst kısımdaki bir notanın iki katı ses yüksekliğine ulaşabilir. Bir kompresör (oran yaklaşık 3:1, ilk geçişin geçmesine izin verecek kadar yavaş bir atak) bunu ifade gücünü öldürmeden dengeler.
- Öncelikle bir kompresör pedalına bağlayın. agresif pena tekniğinden kaynaklanan ses seviyesi artışlarını kontrol altına almak
- Parametrik bir ekolayzere girin. Bağlamanın yaşadığı orta frekans aralığını (800 Hz-2 kHz) şekillendirmek
- Amplifikatörünüze bağlayın. Temiz bir kanalla; kasıtlı bozulma istemediğiniz sürece yüksek kazanç ayarlarından kaçının.
- Ekolayzırdan sonra efektler (yankı, gecikme, Leslie) ekleyin. Zincir içinde, önceden şekillendirilmiş bir sinyali işlerler.
Amplifikatör Ayarları ve Geri Besleme Kontrolü
Yarı oyuk ve tam gövdeli modeller, sahne ses seviyelerinde geri beslemeye eğilimlidir . Kendinizi amfinizin tam önünde değil, açılı bir şekilde konumlandırın. Amfinizin EQ'sunda bas frekanslarını kısın. Geri besleme devam ederse, tam gövdeli modellerde ses deliği kapağı (akustik gitar çalanların kullandığı türden) yardımcı olur.
Stüdyo kayıtlarında, DI kutusu genellikle amfiye mikrofon takmaktan daha temiz sonuçlar verir. Çoğu elektrikli bağlama amfisinin içine yerleştirilmiş ön yükseltici, zincirde ek bir yükseltme olmadan doğrudan kullanılabilir bir sinyal çıkışı verecek şekilde tasarlanmıştır.
Elektrikli Bağlama Satın Alma Rehberi
Ciddi oyuncular, kullanılabilir bir orta seviye enstrüman için 300-600 dolar arası bir bütçe ayırmalıdır ; 150 doların altındakiler sorunlu ürünlerdir ve 1,000 doların üzerindekiler ise el yapımı, zanaatkâr kalitesinde ürünlerdir.
Fiyat Katmanları
| aşama | Fiyat Aralığı | Eğitimin Özellikleri |
|---|---|---|
| Giriş seviyesi | $ 150- $ 300 | Seri üretim, minimum ahşap eskitme, temel elektronik aksam, plastik bileşenler |
| Orta seviye | $ 300- $ 600 | Daha iyi ağaç seçimi, işlevsel manyetikler, iyi akort stabilitesi |
| PROFESSIONAL | 800 - 1,500 ABD Doları + | 8 yılı aşkın süredir kullanılan ahşap, kaliteli manyetikler (Ase/Necarman), gül ağacından yapılmış sürtünmeli akort burguları, sedef kakma, ince köprü akort burguları |
Alışverişte Dikkat Edilmesi Gereken Uyarılar
- Ahşabın eskimesi hakkında bilgi yok: Satıcı size söyleyemiyorsa, ahşap eskitilmemiş demektir.
- Plastik akort burguları: Hassas akortun her şey olduğu bir enstrümanda, maliyetten tasarruf etmek için kaliteden ödün verildiğinin bir işareti.
- Paslanmış elektronikler: Jak plakasını ve görünen tüm kabloları kontrol edin.
- Belirsiz kaynak: Saygın üreticiler, ahşabın menşeini, yapım zaman çizelgesini ve luthierin adını belirtirler.
- Eksik aksesuarlar: Profesyonel müzik aletleri genellikle bir kılıf, yedek teller ve pena içerir.
Önceliklendirmeniz Gerekenler
Elektronik aksamı kozmetikten daha çok önemseyen müşteriler her zaman daha mutlu olur. İstisnasız her zaman. Ase M2 manyetik ve sağlam bir çıkış jakına sahip sade görünümlü bir enstrüman, ucuz kablolamaya sahip sedef işlemeli gösterişli bir enstrümandan daha iyi performans gösterecektir. Duvarınızda en iyi görünen şey, sahnede en iyi sesi veren şey olmayabilir.
“Aldığım en iyi tavsiye, parayı sinyalin gittiği yere harcamaktı. İyi bir alıcı, iyi bir jak, iyi bir kablo. Geri kalan her şey süsleme.”
– Etnik Müzik Saz Uzmanı
Elektrikli Bağlama için Bakım İpuçları
Elektrikli bağlamalar, akustik modellerle aynı nem ve tel bakımına ihtiyaç duyar; ayrıca elektronik aksam, jak bağlantıları ve pille çalışan ön amplifikatörlerin periyodik olarak kontrol edilmesi gerekir.
Tel ve Perde Bakımı
Düzenli çalma durumunda teller 6 ayda bir değiştirilmelidir. Telleri değiştirirken, her bir perdenin aşınma durumunu kontrol edin.
Zamanla, özellikle işin büyük kısmının gerçekleştiği birinci ve ikinci sıraların altında, misina tellerinden yapılmış perdeler sapta oluklar açar.
Tekniği öğrendikten sonra bir perdeyi yeniden bağlamak yaklaşık beş dakika sürer. Yedek ipi sarılı ve hazırda bulundurun.
- Her oturumdan sonra metinleri silin. yağı gidermek ve ömrü uzatmak için
- Perde düğümlerini aylık olarak kontrol edin. gevşeme veya yer değiştirme için
- İp gerginliğini biraz gevşeterek saklayın. haftalarca oynamayacaksanız
Elektronik Bakım
Pille çalışan ön amplifikatör mü? Uzun süre saklamadan önce pili çıkarın. Ön amplifikatör boşluğuna asit sızıntısı, bunu yapmayı hatırlayana kadar yalnızca bir kez yapacağınız bir onarım olacaktır.
Çıkış jakını üç ayda bir kontrol edin: Kablo takılıyken hafifçe oynatın ve cızırtı sesi olup olmadığını dinleyin.
O cızırtı sesi, jakın temizlenmesi veya değiştirilmesi gerektiği anlamına gelir. Beş dolar, on beş dakika. Bunu görmezden gelirseniz, konserden önceki öğleden sonra yeni bir jak almak zorunda kalırsınız.
Sıkça Sorulan Sorular
Elektrikli bağlama ile elektrikli saz arasındaki fark nedir?
- İşlevsel olarak özdeş: Modern Türkiye'de "saz" ve "bağlama" kelimeleri birbirinin yerine kullanılmaktadır.
- Teknik ayrım: Bağlama belirli bir vücut ölçüsünü ifade ederken, saz daha geniş bir enstrüman ailesini tanımlar.
- Elektrikli versiyonlar: Her iki terim de manyetik ...
Elektrikli bağlama ne kadar tutar?
- Giriş seviyesi: Seri üretim modeller için 150-300 dolar.
- Orta düzey: Ciddi oyuncular için 300-600 dolar.
- Profesyonel el yapımı: 800-1,500 dolar ve üzeri, eskitilmiş ahşap ve kaliteli elektronik aksam ile.
Elektrikli bağlama makinesiyle gitar pedalı kullanabilir miyim?
- Evet, herhangi bir standart 1/4 inçlik gitar pedalı, elektrikli bağlama ile çalışır.
- En büyük iyileşmeyi sağlamak için öncelikle bir kompresör ve EQ pedalı ile başlayın.
- Yankı ve gecikme efektleri iyi sonuç verir; aşırı bozulma mikrotonal aralıkları bulanıklaştırabilir.
- Temiz bir amfi kanalını temel olarak kullanın.
Elektrikli bağlamayı nasıl akort ederim?
- Standart akort üç tel kullanır: Do (oktav çifti), Si bemol (aynı ses çifti) ve Fa (oktav telleriyle).
- Sadece batı yarım tonlarını değil, mikrotonları da algılayabilen kromatik bir akort cihazı kullanın.
- Önce en kalın telleri akort edin, ardından oktav ve unison çiftlerini eşleştirin.
- Modelinizde köprü akort mekanizması varsa, köprüden ince ayar yapın.
Elektrikli bağlama yeni başlayanlar için uygun mu?
- Düşük ses seviyesinde oynatılabilir: Kulaklık aracılığıyla yapılan sesli pratik gerçek bir avantajdır.
- Öğrenme eğrisi diktir: Bağlı perdeler ve mikrotonal sistem, model ne olursa olsun, özel bir pratik gerektirir.
- Bütçe önerisi: Size zorluk çıkarmayacak bir enstrüman için 300-400 dolar aralığından başlayın.
Elektrikli bağlama gitarı için hangi tellere ihtiyacım var?
- Akustik bağlama ile aynı teller: Manyetik manyetik, kullandığınız tellerin sesini yükseltir.
- Toptan satın al: Uluslararası kargo gecikmelerini önlemek için 10 set sipariş verin.
- 6 ayda bir değiştirin Düzenli çalmayla, ses tonu körelirse daha erken.
Uzun boyunlu mu yoksa kısa boyunlu elektrikli bağlama mı seçmeliyim?
- Uzun boyunlu (uzun sap): Geleneksel Türk repertuvarı için standart, daha derin ses aralığı
- Kısa boyunlu (kısa sap): daha hızlı çalma, daha virtüöz üst pozisyon çalışması
- Varsayılan seçim: Uzun boyunlu, menzilden çok hıza ihtiyacınız yoksa.
Elektrikli Bağlama Bundan Sonra Nereye Gidiyor?
Elektrikli bağlama artık bir deney değil. 60 yıllık bir gelişim sürecinin ürünü olan olgun bir enstrüman ve Türk müziğindeki rolü giderek genişliyor.
Erkin Koray ve Orhan Gencebay'ın 1960'larda başlattığı şey, kendi başına bir gelenek haline geldi. Elektrikli bağlama, ortaya çıktığı halk ve arabesk bağlamlarının yanı sıra, film müziklerinde, caz füzyon kayıtlarında ve elektronik müzik yapımlarında da yer alıyor.
Bağlı perde sistemi, enstrümanı makama sabitler. Elektronik aksam ise oyuncunun istediği yere götürmesine olanak tanır.
Bir tane alacaksanız: sinyali taşıyan parçalara para harcayın. Manyetik, jak, preamplifikatör. Köprü ince ayar mekanizması alın. Telleri toplu olarak sipariş edin.
Ardından, bu enstrümanın tasarlanma amacına uygun mikrotonal kelime dağarcığını size gösterebilecek bir öğretmen veya topluluk bulun.
Bağlama yedi yüzyıldır kendini geliştiriyor. Elektrikli versiyonu ise en iyi enstrümanların, onları çalmaya değer kılan özelliklerini unutmadan evrim geçirmeye devam ettiğinin en son kanıtı.
Daniel Karni
Çok yönlü müzisyen, ud aşığı ve Arap ve Türk müzik aletleri uzmanı. 2009'dan beri Türkiye, Ermenistan ve diğer ülkelerdeki luthierlerle birlikte çalışarak el yapımı Türk ve Arap müzik aletleri üreten Ethnic Musical'ın kurucusu.